Kilka lat temu opublikowałem na łamach PC World Komputera artykuł o ówczesnej wersji Microsoft Project - wyspecjalizowanego narzędzia do sterowania projektami, wchodzącego w skład szeroko rozumianego zestawu narzędzi biurowych Microsoftu. Do napisania niedługiego w sumie tekstu przygotowywałem się przez kilka tygodni, ćwicząc obsługę na sporządzonym doraźnie, prostym projekcie. Przekonałem się wtedy, jak niesłychanie złożone i trudne do zaprojektowania mogą być duże przedsięwzięcia.

Euro 2012 jest gigantycznym, wieloszczeblowym projektem, który będzie wymagał zharmonizowania ogromnej liczby działań, skoordynowania ich w czasie i przestrzeni - co więcej, w warunkach niepewności co do rozmaitych parametrów technicznych i ekonomicznych, jakie trzeba uwzględniać w planach. Nie da się go nawet ograniczyć do samych mistrzostw, gdyż konieczne jest wtopienie ich w szeroki plan budowy autostrad i dróg ekspresowych, dworców, portów lotniczych, tras kolejowych, hoteli i całej ich otoczki. Ktoś nad tym musi panować i można przypuszczać, że nad całością musi czuwać wieloosobowy zespół ludzi wyposażonych w zaawansowane narzędzia informatyczne. A i tak czynnik losowy (kiedyś nazywano go chochlikiem) będzie pewnie mocno bruździć, bo pięć zaledwie lat to okres zdecydowanie za krótki, by obyło się bez napięć, a może i wręcz porażek.

Ciekawostka. Akurat wklepuję do Worda książkę o wojnach polsko-szwedzkich w XVII wieku, która ukaże się w przyszłym roku w ramach obszernej serii historycznej w jednym z dużych wydawnictw (autor, mój ojciec, jest niepoprawnym konserwatystą piszącym ołówkiem i nieuznającym nowoczesnej techniki). Dowiedziałem się z niej przy okazji sporo ciekawych rzeczy. Oto w połowie lat 50. XVII wieku Polska stanęła przed groźbą podwójnego najazdu - od północy atakowali nas Szwedzi, od wschodu Rosjanie. Sejm zdołał uchwalić 10 mln złotych podatków (ówczesna złotówka była warta, w grubym przybliżeniu, jakieś 50-100 dzisiejszych złotych), co starczyło na wystawienie 52 tys. zbrojnych przeciwko Szwedom i 15 tys., wspartych jeszcze 15 tysiącami Tatarów, przeciwko Rosjanom.

Tak nawiasem, niespełna 2-milionowa wtedy Szwecja była przez ponad stulecie bodaj najbardziej agresywnym, najbardziej wojowniczym państwem w Europie, usiłującym podporządkować sobie wybrzeża Bałtyku i uczynić z niego wewnętrzne mare nostrum. Tłukliśmy ich wprawdzie niemiłosiernie (pod Kircholmem, w 1605 roku, 2,5 tys. polskich husarzy Chodkiewicza zmiażdżyło 11-tysięczną armię szwedzką, tracąc zaledwie 100 zabitych), ale ostatecznie ich ekspansja skończyła się dopiero wtedy, gdy Rosjanie doszczętnie zgładzili wielką ekspedycję szwedzką pod Połtawą (polecam książki Petera Englunda - wspaniałego popularyzatora historii).

Państwo polsko-litewskie, czyli I Rzeczpospolita, było wtedy naprawdę wielkim krajem - duża część dzisiejszej Polski, Litwa, Białoruś, znaczne obszary dzisiejszej Ukrainy, częściowo Łotwa i Rosja (nawet Smoleńsk był wtedy nasz) - a obszar około 1 mln kilometrów kwadratowych zamieszkiwało jakieś 10 mln ludzi. Zorganizowanie dużej armii i skoordynowanie jej działań na tak wielkiej przestrzeni możliwe było jedynie za pomocą konnych kurierów - aż strach pomyśleć, co by się stało, gdyby wezwanie oddziałów do punktu zbornego nie doszło do skutku, bo kurier się utopił w rzece albo napadli go zbójcy na drodze. Może wysyłano po kilku. Gdy nie istniała żadna sensowna komunikacja we współczesnym tego słowa znaczeniu, a pewnie nawet nie istniały pierwociny nauki o organizacji, wszystko odbywało się na wyczucie, dzięki inteligencji i praktycznemu doświadczeniu rządzących i dowódców wojskowych. Dziś wystarczy podać pociskowi współrzędne, by uderzył z dokładnością do jednego metra w namiot dowodzącego.

Wracając do Euro, to będzie pewnie najpoważniejszy test naszej sprawności organizacyjnej w ciągu ostatnich dziesięcioleci, pokazujący, czy potrafimy już stosować nowoczesne procedury wypracowane w bardziej pod tym względem doświadczonych krajach zachodniej Europy. Miejmy nadzieję, że wiele się przy tej okazji nauczymy - ta wiedza, podobnie jak stadiony i autostrady, pozostanie już z nami.