Oglądam czasem z zainteresowaniem kanał Planete, który hołduje znakomitej francuskiej tradycji świeckiego, nieco zaangażowanego społecznie dziennikarstwa. Dzisiaj pokazano pasjonujący dokument zrealizowany przez pakistańską dziennikarkę, opisujący sytuację kobiet w Arabii Saudyjskiej. Moją ciekawość podsycił fakt, że kilkoro członków mojej rodziny spędziło tam 20 lat, zatem mogłem nałożyć filmową relację na to, co już wcześniej wiedziałem na ten temat.

Arabia Saudyjska to przykład państwa o nowoczesnej fasadzie, gdzie miasta kapią od bogactwa, w którym (nie)podzielnie rządzi jednak rodzina królewska. To umiarkowanie opresyjny reżim, w którym kolosalną rolę pełni wsteczne, zacofane społecznie duchowieństwo muzułmańskie, mające bardzo duży wpływ na podejmowanie ostatecznych decyzji. Ci ludzie, niekiedy ze stopniami naukowymi (zwykle z teologii), posługujący się laptopami i telefonami komórkowymi, poglądy mają iście średniowieczne, wyrastające z literalnego rozumienia legendy sprzed prawie 1400 lat i kompletnego nieposzanowania współczesnej wiedzy (kobieta nie może sama podejmować decyzji, bo... podlega wahaniom hormonalnym - brednia ta jest wręcz oficjalną tezą).

Kobieta jest w tym kraju gatunkiem zdecydowanie gorszego sortu (nie może nawet prowadzić samochodu) i dopiero ostatnie lata przynoszą minimalne zmiany pozwalające mieć nadzieję, że w perspektywie pokolenia czy dwóch coś się zmieni. W 2005 roku po raz pierwszy dopuszczono kobiety do wyborów samorządowych, aczkolwiek mimo obietnic nie zdecydowano się przyznać im takich samych praw w wyborach parlamentarnych - inna sprawa, że parlament pełni w tym kraju zdecydowanie fasadową rolę.

W dalszym ciągu występuje ścisła segregacja płciowa. Kobiety mogą podejmować pracę w firmach i instytucjach, pod warunkiem, że jest to firma wyłącznie kobieca. Jeśli już zdarzy się mieszana załoga, wymagane jest odseparowanie mężczyzn i kobiet. Komicznym przykładem jest redakcja czasopisma, gdzie dziennikarki siedzą przy komputerach i redagują wiadomości, a nawet same składają swoje fragmenty tekstów (to był chyba InDesign + InCopy), ale z dziennikarzami-mężczyznami zza ściany mogą się kontaktować jedynie za pośrednictwem telefonu lub emaila. A już zupełnym paradoksem było nieformalne spotkanie reformatorskiej grupy dyskusyjnej, ledwie tolerowanej zresztą przez władzę, w czasie którego mężczyźni siedzieli po jednej stronie sali, a kobiety za parawanem - po drugiej. Taki kraj. Do tego dochodzi jeszcze policja religijna - paramilitarna, licząca kilka tysięcy osób formacja sprawująca pieczę nad "moralnością publiczną", która może aresztować czy wychłostać na ulicy każdego, kto nie sprosta surowym rygorom państwa wyznaniowego. Nie do pomyślenia jest, by kobieta mogła się pojawić na ulicy bez towarzystwa męskiego opiekuna i nie okutana w czarny strój zakrywający wszystko poza oczami.

W starym dowcipie, na pustyni spotyka się dwóch Arabów jadących na osiołkach. Za jednym z nich idzie kobieta niosąca na grzbiecie jakiś tobół. Drugi pyta uprzejmie: "dzień dobry sąsiedzie, gdzie się wybierasz?". Ten odpowiada: "a nic takiego, wiozę żonę do szpitala".

Aha, niech żyje Gretkowska. :-)